آموزش وردپرس
خانه » فرزند پروری » فرزندپروری و تربیت کودک – دكتر فریبا عربگل
آموزش خیاطی توسط خانم سیما عمرانی کارشناس خیاطی صدا و سیما
فرزندپروری و تربیت کودک - دكتر فریبا عربگل -مهکام مجله اینترنتی آموزش خانواده
فرزندپروری و تربیت کودک - دكتر فریبا عربگل -مهکام مجله اینترنتی آموزش خانواده

فرزندپروری و تربیت کودک – دكتر فریبا عربگل

فرزندپروری و تربیت کودک - دكتر فریبا عربگل -مهکام مجله اینترنتی آموزش خانواده
فرزندپروری و تربیت کودک – دكتر فریبا عربگل -مهکام مجله اینترنتی آموزش خانواده

فرزندپروری

دكتر فریبا عربگل که از متخصصان روان پزشکی کودک و نوجوان می باشند در مقاله زیر درباره مهارت های فرزندپروری و تربیت کودک نظراتی را بیان نموده اند که مطمئنا برای پدر ها و مادرهایی که دوست دارند اصول درست فرزندپروری و تربیت کودک را بشناسند و به آن عمل نمایند مفید می باشد.

 

آموزش خانواده ها برای فرزندپروری

تصور عموم بر این است كه فرزندپروری خصوصیتی است كه پس از تولد به والدین اعطا می‌گردد در حالی كه فرزندپروری مهارت و علمی است كه نیاز به آموزش و فراگیری دارد و طبعاً والدینی كه این مهارت را كسب نكرده باشند، توانایی اداره كردن رفتارهای نامناسب كودك خویش را ندارند و ممكن است با توسل به شیوه‌ای نادرست، موجب تشدید مشكلات رفتاری كودك گردند.

مشكلات رفتاری كودكان از تعامل بین سرشت یا مزاج و عوامل محیطی نشأت می‌گیرد. به طور مثال در یك خانواده ممكن است فرزندان از نظر سرشتی و صفات شخصیتی با یكدیگر متفاوت باشند، كودكی كه راحت و آرام است به سادگی دستورات و قوانین خانواده را می‌پذیرد، ولی كودكان دشوار و سخت در مقابل قوانین وضع شده توسط والدین می‌ایستند و به راحتی دستورات آنها را نمی‌پذیرند. حال چنانچه والدین نتوانند مدیریت صحیحی روی رفتارهای این دسته از كودكان اعمال كنند، چرخه معیوبی ایجاد می‌شود كه در نهایت منجر به تقویت رفتارهای نامناسب و منفی در كودك و شكل گیری احساس افسردگی و ناكامی در والدین می‌گردد.

گرچه روش ناصحیح انضباطی تنها عامل ایجاد كننده مشكلات رفتاری در كودك نیست ولی والدین می‌توانند نقش بسیار مهمی در تشدید یا حذف رفتارهای پرخاشگرانه و ضداجتماعی، پرورش یا از بین بردن اعتماد به نفس كودك و رشد و ارتقاء سلامت روانی او ایفا نمایند.

فرزندپروری و تربیت کودک – دكتر فریبا عربگل

تعدیل مشكلات رفتاری كودكان

نكات زیر می‌تواند والدین را در برقراری یك الگوی انضباطی صحیح تعدیل مشكلات رفتاری كودكان كمك كند.

1- ثبات
اكثر اوقات اگر ما نتیجه مثبتی از روش فرزندپروری خود نمی‌گیریم شاید به این دلیل است كه ثبات و هماهنگی لازم را در روش‌های تربیتی خود اعمال نكرده ‌ ایم و كودك در زمان‌های مختلف، در مكان‌های مختلف و توسط اشخاص مختلف پاسخ‌های متفاوتی را نسبت به رفتار خویش دیده است.

لازم است این ثبات و هماهنگی را ما در زمان‌های مختلف اعمال كنیم: به طور مثال اگر كودك ما ناسزایی را آموخته و تكرار می‌كند امروز واكنش ما لبخند نباشد، فردا بی ‌ تفاوتی و یك روز دیگر عصبانیت و كتك زدن او. ثبات مکانی آن است که پاسخ شما نسبت به رفتار نامناسب کودک در منزل خودتان، منزل اقوام، اتوبوس و یا در حضور همسایگان یكی باشد .

به طور مثال: اگر چناچه شما حملات قشقرق و گریه كودك خود را در منزل نادیده گرفته و به آن توجه نمی‌كنید تا كودك آرام شود، در اتوبوس نیز باید همین شیوه را دنبال كنید . همچنین بین پدر و مادر و كسانی كه در تربیت كودك نقش دارند نیز باید هماهنگی لازم وجود داشته باشد و هر کدام ساز خویش را نزنند. یعنی چنانچه مادر، کودک را از انجام كاری باز می دارد پدر نیز باید مادر را تایید كند. بهتر است والدین اختلاف نظرهای خود را در مورد روش‌های تربیتی کودک در حضور بچه حل نكنند.

فرزندپروری و تربیت کودک – دكتر فریبا عربگل

2- تشویق رفتارهای مثبت
برای از بین بردن و كاستن هر نوع مشكل رفتارهای كودك نباید در ابتدا روی تنبیه متمركز شد. بلكه باید در ابتدا از رفتارهای مثبت كودك شروع كرد و با تشویق او هم اعتماد به نفس كودك را بالا برده و هم پل ارتباطی مستحكم‌تری را بین خود و كودك ایجاد كنیم . این امر باعث می‌شود كودك بهتر و راحت تر قوانین و دستورات ما را بپذیرد.

در تشویق رفتارهای خوب كودكان نكات زیر را در نظر بگیرید:

  • كودك باید بداند به خاطر چه رفتار خوبی تشویق می‌شود، در نتیجه به طور واضح و مشخص این موضوع را بیان كنید به طور مثال: آفرین به تو پسر گلم كه اسباب بازی‌هایت را جمع كردی و داخل سبد گذاشتی، یا خیلی لذت می ‌ برم وقتی كه می ‌ بینم لباسهایت را مرتب و منظم از جا رختی آویزان می كنی.
  • رفتار مورد نظر و تشویق آن را از قبل مشخص كنید. مثلاً: وقتی مشق‌هایت را تمام كردی بعد می ‌ توانی بروی حیاط و نیم ساعت دوچرخه‌سواری كنی. به جای گفتن این عبارت: اگر پسر خوبی باشی و مرا اذیت نكنی و به حرفهایم گوش دهی برایت یك جایزه می‌خرم.
  • پاداشی را برای كودك در نظر بگیرید كه از عهده انجام آن برآیید و چناچه به هر دلیلی نمی توانید آن را انجام دهید قول آن را به كودك ندهید.
  • لزومی ندارد كه حتما پاداش‌های بزرگ را در نظر بگیرید . متناسب با رفتار مثبتی كه كودك انجام داده باید تشویق شود . مثلاً برای انجام به موقع تكالیف مدرسه ممكن است پاداش شما نیم ساعت بازی با كامپیوتر یا نیم ساعت دوچرخه‌سواری باشد نه اینكه قول خرید یك كامپیوتر را به او بدهید.

از آن چیزی كه كودك شما را واقعا خوشحال می‌كند و برایش مهم است به عنوان پاداش و جایزه استفاده كنید . برای یك كودك ممكن است پول تشویق خوبی باشد، برای یك كودك خوراكی و برای كودك دیگر اجازه استفاده از دوچرخه، كامپیوتر و برای كودك شما ممكن است نیم ساعت بازی كردن با شما و داشتن یك فعالیت مشترك با شما بهترین و بزرگ ترین پاداش باشد.

فرزندپروری و تربیت کودک – دكتر فریبا عربگل

3- تنبیه رفتارهای نامناسب کودک
گرچه استفاده از تنبیه، از روش‌های شایع والدین برای فرزندان است ولی باید به این نكته توجه نمود كه همیشه تشویق مقدم بر تنبیه است و به ازای هر 3 یا 4 تشویق، كودك باید یك تنبیه دریافت كند. چنانچه زندگی كودك پر از تنبیه و سرزنش باشد دیگر كودك چیزی برای از دست دادن ندارد در نتیجه تلاشی برای از بین بردن رفتارهای نامناسب خود نخواهد كرد.

در تنبیه كودك نكات زیر را در نظر بگیرید:

  • ممكن است شما جمله ‌ ای مستقیم و كوتاه را بیان كنید تا كودك عملش را فوراً قطع كند.
  • چناچه مورد اول موثر نبود شما می‌توانید تنبیه ملایمی را در نظر بگیرید و كودك را از چیزی كه قبلاً مشخص كرده ‌ اید محروم كنید . به طور مثال ، اگر تكالیفش را تا ساعت خاصی تمام كرد می‌تواند سریال تلویزیون را نگاه كند، چنانچه تمام نشد نمی‌تواند سریال مورد علاقه اش را نگاه كند. پس در تنبیه ممكن است شما یكی از چیزهایی را كه به عنوان تشویق به كودك داده اید پس بگیرید اما نه همه آنها را.
  • در تنبیه باید كودك را از چیزی محروم كنید كه مورد علاقه و خواسته اوست نه چیزی كه از دست دادنش برای كودك بی اهمیت است.
  • در تنبیه حق ندارید كودك را از حقوق طبیعی و اجتماعی خود محروم كنید مثل خوراك و پوشاك مناسب، مكان مناسب و احساس امنیت، كودك را نمی‌توانید در جای تاریك و ترسناك زندان كنید، نمی‌توانید او را از منزل بیرون كنید، نمی‌توانید او را در معرض سرما قرار دهید و …
  • تنبیه فیزیكی نه تنها باعث بهبود مشكل رفتاری كودك شما نمی‌گردد بلكه وضعیت را بدتر كرده، ارتباط بین شما و كودك را به هم زده و در كودك ایجاد افسردگی، احساس ناكامی، اضطراب، خشم و عصبانیت و … می‌كند. تنبیه فیزیكی ممكن است به طور موقتی و انتخابی (یعنی در یك زمان محدود و در حضور شخص تنبیه‌گر) موثر باشد ولی باعث از بین رفتن رفتارهای منفی كودك نمی‌گردد، بلكه آنها را تشدید كرده و مشكلاتی را اضافه خواهد كرد.

تنبیه فیزیكی فقط به كودك می گوید این كار را نكن ولی به او نمی گوید چه كاری را باید انجام دهد و عمل درست و مناسب چیست؟

فرزندپروری و تربیت کودک – دكتر فریبا عربگل

4- فرصت هایی برای خود قایل شوید.
شما نیز به عنوان یك انسان حق دارید زمان‌هایی را برای خود بگذارید . چنانچه تمام وقت شما توسط فرزندان و همسرتان اشغال شود و شما فرصت پرداختن به خود را نداشته باشید پس از مدتی دچار احساس ناكامی ، خستگی و استرس خواهید شد و طبعاً در این شرایط نمی‌توانید وظایف خود را به خوبی انجام دهید.

دكتر فریبا عربگل ، فوق تخصص روان‌پزشکی كودك و نوجوان

مهکام مجله اینترنتی آموزش خانواده موفق – فرزندپروری موفق

راهنمای کامل دوران بارداری و پرورش نوزاد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *